มาตรฐานสากลสำหรับเกจบล็อก (Gauge Blocks) ในงานมาตรวิทยาทางมิติ
ISO 3650:1998 เป็นมาตรฐานกำหนดคุณลักษณะ มาตรวิทยาความยาว (0.5 mm ถึง 1000 mm) คุณสมบัติวัสดุ พิกัดความเผื่อ และการสอบเทียบของ "เกจบล็อก" เพื่อใช้อ้างอิงมิติความแม่นยำสูงในระดับสากล
✅ ความสามารถสอบกลับได้ (Traceability): เชื่อมโยงหน่วยวัดความยาวจากมาตรฐาน SI ผ่านเทคนิค Laser Interferometry สู่เครื่องมือวัดหน้างาน
✅ ยกเลิก Grade 00: ปรับมาใช้ Grade K เพื่อเน้นการระบุค่าเบี่ยงเบนจริง (Correction Value) ลดปัญหาความไม่แน่นอนสูงตาม ISO 14253-1
มาตรฐานแบ่งระดับความแม่นยำออกเป็น 4 เกรด ตามลักษณะการประยุกต์ใช้งานและระดับความเสี่ยงขององค์กร:
| ระดับเกรด (Grade) | ชื่อเรียก / กลุ่มใช้งาน | วัตถุประสงค์และจุดเด่นหลัก |
|---|---|---|
| Grade K | Calibration Grade | เกรดอ้างอิงสูงสุด ใช้ค่าแก้จริง (Correction) จากใบ Certificate สอบเทียบเกรดอื่น |
| Grade 0 | Toolroom / High Precision | มาตรฐานอ้างอิงของบริษัท (Company Master) ใช้ในห้องปฏิบัติการควบคุมอุณหภูมิ |
| Grade 1 | Inspection Grade | เกรดตรวจสอบคุณภาพ (Working Standard) ในห้อง QC และเซตเครื่องมือวัด เช่น CMM |
| Grade 2 | Workshop Grade | เกรดใช้งานหน้างาน สำหรับช่างเทคนิคตั้งค่าเครื่องจักร (Machine Setup) และงานทั่วไป |
💡 สภาวะอ้างอิงมาตรฐาน: กำหนดความยาวระบุที่อุณหภูมิ 20°C (293.15 K) และความดัน 101.325 kPa (หากยาวเกิน 100 mm ต้องระบุทิศทางการวางเพื่อลดการโก่งตัว)
💡 คุณสมบัติวัสดุ: เกจเหล็กต้องมีค่าสัมประสิทธิ์การขยายตัว α = (11.5 ± 1.0) × 10⁻⁶ K⁻¹ ความแข็ง ≥ 800 HV (~64 HRC) และผ่านกระบวนการ Thermal Aging
💡 คุณสมบัติการประกบติด (Wringing): ผิวหน้าวัดต้องเรียบละเอียด (Ra ≤ 0.01 µm) จนประกบติดกันด้วยแรงโมเลกุลโดยไม่หลุด
🔹 การปรับสมดุลอุณหภูมิ (Thermal Equilibrium): หลีกเลี่ยงการจับด้วยมือเปล่า เพราะอุณหภูมิร่างกาย (37°C) ส่งผลให้เกจขยายตัวผิดคลาดเคลื่อนทันที
🔹 ขั้นตอน Wringing: เช็ดทำความสะอาดด้วย Petroleum Ether ลูบหินขัด Deburring Stone และหมุนประกบเกจแบบขวาง 90°
🔹 การบำรุงรักษา: ทำความสะอาดคราบเหงื่อหลังใช้งาน เพื่อป้องกันสนิมขุม (Pitting Corrosion) และรอยขีดข่วนที่ทำลายคุณสมบัติ Wringing
✅ 1. คัดแยกเกรดและตรวจเช็ก: สำรวจกล่องเกจ คัดแยกเกรด K, 0, 1, 2 ปลดระเบียบชุดที่มีรอยขีดข่วนหรือสนิม
✅ 2. ควบคุมอุณหภูมิ: กำหนด Soaking Time วางพักเกจในห้อง 20°C เป็นเวลา 1-4 ชั่วโมงก่อนทำการวัด
✅ 3. ทำ SOP และอบรม: บังคับใช้ถุงมือ/คีมจับหุ้มฉนวน ฝึกอบรมเทคนิค Wringing และการทำความสะอาด
✅ 4. สร้างห่วงโซ่การสอบเทียบ: ส่ง Grade K/0 สอบเทียบกับสถาบันมาตรวิทยา (เช่น NIMT) เพื่อใช้เป็น Master ในองค์กร
อ่านรายละเอียดเชิงลึก ดาวน์โหลดเอกสารฉบับเต็ม (PDF)